مسیر11تهرانگردی بااتوبوسHop-On Hop-Off » گردش آفرینان پارس گردش آفرینان پارس

گردش آفرینان پارس

منو

 

مسیر۱۱تهرانگردی بااتوبوسHop-On Hop-Off

مسیر۱۱تهرانگردی بااتوبوسHop-On Hop-Off

مولوی: سرقبرآقا، بازار ،کاروانسرای خانات، بازار حضرتی، امین السلطان، میدان اعدام، بازار دروازه نو، امامزاده سیدناصرالدین، پامنار۲:۰۵

سرقبرآقا:

 بقعه سرقبر آقا در بخش انتهایی خیابان مصطفی خمینی تهران سیروس سابق قرار دارد. بنای اصلی بقعه متعلق به قرن سیزدهم است. این بنا در اصل مقبره خانوادگی خانواده امامی بوده است. پس از فوت امام جمعه وقت تهران (حاج میرزاابوالقاسم) او را در عمارت و بقعه مجللی که فرزندش به عنوان آرامگاه خانوادگی در این محل ساخته بود، دفن کردند. به دلیل وجود گورستانی قدیمی در کنار این بقعه، این مکان به «سرقبر آقا» شهرت یافت. در دوره پهلوی گورستان تخریب و باغ عمومی به جایش ساخته شد و عمارت در میان باغ باقی ماند‌ و مجموعه باغ و عمارت به نام «باغ فردوس» لقب گرفت. به سبب تزئیناتی چون آیینه‌کاری، گچبری، حجاری‌های بقعه و رنگ‌آمیزی‌های هنرمندانه بقعه سرقبر آقا در شمار بناهای مهم تهران قرار دارد. پلان اصلی بقعه مستطیل شکل و چهار ایوانی است. گنبد بزرگ فیروزه‌‌ای آن بر فراز بخش میانی، روی جرزها و پایه‌های اصلی استوار شده است. این بقعه دارای دو در ورودی با طرح شش ضلعی نامنظم است که در دو سمت شمالی و جنوبی عمارت قرار دارند.

بازار :

کاروانسرای خانات:

کاروانسرای خانات در خیابان صاحب جمع، بامساحت حدود ۱۰۰۰۰ متر مربع و ۵۴ حجره کوچک با دربی به ارتفاع پنج متر از چوب روسی و ۴۰ گل میخ ساخته شده‌است.اولین کاروانسرای داخل شهری تهران است.

معماری آن به شیوه آجر کاری است و دارای دو بخش حیاط و راهروی ورودی است.

به علت آتش سوزی سال ۱۳۵۷ بلااستفاده بود و در نهایت در اسفند ماه سال ۱۳۸۸ جهت برپایی جشن نوروزی بازگشایی مجدد شد.

در اولین نقشه تهران که به دستور ناصرالدین شاه در سال ۱۳۰۲ هجری قمری ترسیم شده بود، محل کنونی کاروانسرا به‌نام سرای روغنی مشخص شده است که در آن روزگار در خارج از حصار صفوی و در کنار دروازه حضرت عبدالعظیم قرار داشت.

صحن کاروانسرا همچنین دارای دو ایوان است که یکی از آنها در شرق به ورودی بزرگی راه می‌یابد و دیگری در غرب محوطه به ورودی دوم کاروانسرا می‌رسد. در دو سوی ورودی اصلی نیز حجره‌های بزرگی قرار دارند که به بازار و میدان سابق امین‌السلطان که امروزه چیزی از آن باقی نمانده منتهی می‌شوند.

در فرهنگ دهخدا خانات و خان به معنای خانه و همچینن کاروانسراست. دقیقا علت گذاشتن این اسم را نمی‌دانیم، خان به معنای حجره است و خانات نیز به معنی حجرات، شاید بتوان گفت وجه تسمیه آن به دلیل وجود حجره‌های زیاد کاروانسرا باشد.

ویژگی‌های معماری کاروانسرا نشان می‌دهد که در اواخر دوره ناصری ساخته شده است که در ابتدا در اختیار موسی‌خان امین‌الملک بود که وی در سال ۱۳۲۹ هجری قمری مصادف با سال ۱۲۸۵ خورشیدی به حاج علی اردهالی واگذار می‌شود و از آن تاریخ تاکنون این کاروانسرا در مالکیت خانواده اردهالی باقی ماند.

میدان اعدام:

 دروازه محمدیه یا دروازه نو تنها بازمانده از دروازه‌های قدیم تهران و در نزدیکی آن میدان محمدیه یا پاقاپق یکی از پنج میدان مهمی بود که در تهران دوران قاجار ساخته شد. این میدان که بعدها به میدان اعدام و سپس مجدداً محمدیه تغییر نام یافت در جنوب تهران و خارج از شهر قرار داشت و محل اعدام مجرمین بود.

در میان این میدان تپه‌ای خاکی قرار داشت که بر روی آن ستون گرد آجری کوتاهی راساخته بودند. بر روی این ستون قاپوق قرار داده می‌شد و مجرمان را در آن سر می‌بریدند و مردم در پای آن اجتماع می‌کردند. همین امر سبب شده بود تا آنرا پاقاپق بنامند.

در آخرین سال پادشاهی محمد شاه قاجار و به سال ۱۲۶۳ قمری، دروازه‌ای در پاقاپوق طهران ساخته شد، که بعدها دروازه نو یا دروازه محمدیه خوانده شد. این دروازه که در جنوب محله بازار تهران واقع است، تنها دروازه ایست که همچنان پابرجاست. بر بدنه آن شیر طلائی به چشم می‌خورد.

پس از مشروطیت سربریدن عملی وحشیانه محسوب شد. به همین دلیل به جای آن تپهٔ خاکی که به مرور زمان تخریب شده بود و قاپق میان میدان، تختگاهی دیواردار ساخته شد که بر رویش تیرک چوبی و طناب دار نصب نمودند و عمل سربریدن جای خود را به اعدام با طناب دار داد. با تغییر شیوهٔ اعدام، نام میدان نیز از «پاقاپق» به «اعدام» تغییر یافت.لزومی ندارد انها برای اعدام ایرانیها را وحشی میدانند.

بعدتر محل نمایش عمومی اعدام از این میدان به میدان مشق منتقل شد. با برچیده شدن چوبه‌دار از میان میدان اعدام، نام آن نیز به میدان محمدیه تغییر یافت.

 بازار دروازه نو:

 برعکس اسمش قدیمی‌ترین دروازه طهران است و اساسا تنها دروازه به جا مانده از دورانی که شهر در حصاری قرار داشت و در دوره‌های مختلف، از صفویه تا قاجار. نخستین حصار به دور طهران در دوران شاه‌ طهماسب صفوی کشیده شد. او که برای زیارت حرم حضرت عبدالعظیم به ری می‌آمد. دستور داد دور قریه خوش آب و هوای طهران را حصار بکشند و از همان وقت، طهران، شهر شد؛ چیزی حدود ۵۰۰سال پیش. این دروازه بازمانده از آن طهران تازه شهر شده است. بعضی‌ها فکر می‌کنند این دروازه، بازمانده دوران محمدشاه قاجار است یا بعضی‌ها آن را با دروازه غار، اشتباه می‌‌گیرند.

اگرچه تاریخی که می‌‌گویند روی کاشی‌کاری‌های دروازه نو نوشته شده، به همان دوران محمد شاه قاجار بازمی‌گردد اما این تاریخ مرمت و بازسازی است که روی باروهای دروازه شاه‌طهماسبی تهران انجام شده. از میدان محمدیه که وارد خیابان خیام شوید، کمی بالاتر، سمت راست بازار دروازه نوست. کمی که در پیچ‌درپیچ این بازار جلو بروید، به این دروازه خواهید رسید که لای جرز مغازه‌ها و زیر فشار همسایه‌ها ایستاده و می‌‌جنگد. از ۴برج قدیمی‌اش، دوتای آن را می‌‌بینید، اگرچه شکسته هستند اما با کاشی‌کاری‌های شکسته فیروزه‌ای‌اش، نقاشی‌های سیاه‌قلم و عکس‌های قدیمی که از دروازه‌های قدیمی دیده‌اید را وقتی رضا شاه با اعلام انقراض قاجار به سلطنت رسید در تلاش برای از بین بردن تمام نمادهای قاجاریه، دروازه‌های شهر را ویران کرد. بنابر‌این، دروازه نو که از آن تخریب بی‌خردانه نجات پیدا کرد، یکی از ارزشمندترین دارایی‌های تهران است. وقتی به تماشایش رفتید یادتان باشد این‌ طرف که ایستاده‌اید و هنوز از زیر دروازه عبور نکرده‌اید، آن قیمت خارج از تهران قدیم است. از دروازه که عبور کنید، به تهران عصر صفوی و پایتخت اوایل قاجار قدم گذاشته‌اید.

امامزاده سیدناصرالدین:

 امامزاده سید نصرالدین در خیابان خیام بین میدان محمدیه و چهارراه گلوبندگ قرار دارد. این بنا مشتمل بر بقعه هشت ضلعی قدیمی متعلق به قرن دهم هجری است. تنها بنای متبرک قدیم تهران است که در عهد قاجار تجدید بنا نشده و در آن دست نبرده اند. در بین سال های پایانی دوره ناصری در سال های ۱۳۱۰ و ۱۳۱۱ق به دستور خانم منیر السلطنه، آینه کاری و کاشی کاری رواق و صحن آن انجام گرفته است. این امامزاده بعدها و مخصوصا” در زمان ناصرالدین شاه به بعد به صورت یکی از اماکن زیارتی مهم تهران در آمد. در زمان احداث خیابان خیام ( دردوره پهلوی اول)، صحن وسیع کاشی کاری و درخت کهن سال میان آن از بین رفت. این امامزاده منسوب به سید ناصرالدین از فرزندان امام سجاد(ع) است.

 پامنار: یکی از قدیمی ترین خیابان های شهر تهران و مربوط به سده ۱۳ هجری – قمری است. این خیابان در سال ۱۳۳۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران در فهرست این آثار به ثبت رسیده است. مهم ترین اثر تاریخی موجود در این خیابان و نیز وجه تسمیه آن مناره مسجد عولادجان معروف به مسجد و مدرسه میرزا صالح یا آبهرام یا آغابهرام، از آثار قرن سیزدهم است. در گذشته، محله پامنار یکی از گذرهای محله عودلاجان بوده که به صورت بازارچه ای دروازه شمیران را به شبکه بازار متصل می کرد. پس از توسعه معابر، بازارچه پامنار که خود مجموعه ای شامل کاروانسرا، تیمچه، تکیه، حمام، آب انبار، مسجد و مدرسه بود، به خیابان پامنار تبدیل شد .

 مدرسه دارالفنون

قدیمی ترین مدرسه تهران در تقاطع خیابان های ناصرخسرو و سعدی واقع شده است. دارالفنون مهم ترین میراث امیرکبیر برای ایران است. او که به خوبی متوجه نیاز اساسی کشور به آموزش عالی بود، دارالفنون را پایه گذاری کرد، اما متاسفانه هیچ وقت افتتاح آن را به چشم ندید و نخستین دسته اساتید این مدرسه دو روز پس از تبعید امیرکبیر به تهران رسیدند. دارالفنون در روز ششم دی ماه ۱۲۳۰ سیزده روز پیش از قتل امیرکبیر و با حضور ناصرالدین شاه،(امیر کبیر بانی ان بوده) آقاخان نوری صدراعظم جدید و گروهی از دانشمندان و معلمان ایرانی و اروپایی با ۳۰ نفر شاگرد رسما گشایش یافت. ساختمان اصلی دارالفنون در سال ۱۳۰۸ شمسی به طور کامل تخریب و با شکلی جدید با نقشه مارکف، مهندس روسی، ساخته شد، البته به نظر می رسد که سالن های نمایش و غذاخوری موجود در این عمارت همان ساختمان های قدیمی هستند که بازسازی شده اند.

حمام پامنار

حمام پامنار در سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این حمام که از جمله آثار دوره قاجاریه به حساب می آید در عمق ۵ متری زمین ساخته شده است. ورودی حمام پامنار با یک راهرو کوچک به سربینه ختم می شود و با عبور از یک راهرو دیگر به خزینه ارتباط پیدا می کند. بام این حمام نیز با شیبی ملایم با کوچه امیر صدیق یکی می شود. تزئینات حمام پامنار نیز شامل کاشی های هفت رنگ، معقلی می باشد که در دیواره ها و کاربندی ها، کار شده است. تاریخ ساخت حمام پامنار با توجه به وقفنامه آن به دوره فتحعلی شاه قاجار می رسد.

خیابان ناصرخسرو

برای رسیدن به خیابان ناصر خسرو لازم است، پامنار را تا انتها آمده و خیابان پانزده خرداد را به سمت غرب بروید. خیابان پانزده خرداد را در شماره های آینده تهران مصور به طور مفصل خواهیم گشت، اما حالا به محض اینکه خیابان ناصرخسرو را در سمت راست خورد مشاهده کردید، واردش شوید. تاریخ احداث این خیابان به ۱۲۸۵ باز می گردد، پیش از آن خندق قسمتی از ارگ سلطانی بوده است. پس از ساخت خندق جدید، خندق قدیم را پر کرده و آن را به خیابان تبدیل می کنند و به فرمان ناصرالدین شاه «ناصریه» نام می گیرد.(به علت ان منار بلندی که در این خیابان است پامنار نام گرفته)

چهار سال بعد سامان دادن آن به امین حضور محول می شود و او پس از چند سال کوشش سروسامانی به این خیابان می دهد، البته در چند سال اخیر، این خیابان با پیاده راه های وسیع بازسازی شده و به یکی از محل های مناسب برای پیاده گردی تبدیل شده است. این خیابان محل دو عمارت معروف «شمس العماره» و «مدرسه دارالفنون» است که بازدید از آنها از واجبات تهران گردی به شمار می رود.

دسته بندی ها:   تور خارجی

نظرات