مجموعه تاریخی میدان ارگ تهران گردش آفرینان پارس

گردش آفرینان پارس

منو

مجموعه تاریخی میدان ارگ تهران

مجموعه تاریخی میدان ارگ تهران

مجموعه تاریخی میدان ارگ تهران

مجموعه تاریخی میدان ارگ تهران

ده هزارمین اثر ثبت شده در فهرست آثار تاریخی کشور است که حافظه نیرومندی از گذشته تاریخی تهران محسوب می‌شود ، ارگ تهران که پیشینه ایجاد آن به دوره صفویه باز می گردد، در شمال تهران قدیم در داخل حصارطهماسبی واقع بود. این ارگ خود حصاری جداگانه داشت و خندقی عمیق آن را از شهر جدا می ساخت. در این فاصله بین خندق و ورودی ارگ میدانی قرار داشت که به نام های: ” میدان شاه ” ، ” میدان توپخانه “(میدان توپخانه قدیم که با میدان سپه اشتباه نشود) ، ” باغ گلشن ” ، ” میدان ارگ ” نامیده می شده است. برای ورود به این میدان پلی چوبین بر روی خندق زده بودند که به ” تخته پل ” مشهور بود.
در اطراف میدان ارگ چند بنا برپا بود که عبارت بودند از: از سر در بزرگ یا ” عالی قاپو ” (منصوب به در ورودی حرم امیرالمومنین(ع)) در شمال؛ دفترخانه در شمال غرب؛ نقاره خانه در جنوب و تلگراف- خانه در شرق، در دوره سلطنت ناصرالدین شاه به سال ۱۲۸۱ه.ق دگرگونی بنیادی در میدان داده شد. توپ¬های موجود در میدان را جمع آوری کرده و به میدان توپخانه جدید(میدان سپه یا امام امروزی) منتقل کردند. استخری بزرگ و هشت ضلعی در میانه آن ساخته شد که آب قنات جدید ناصری و دیگر قنات هائی که باغ گلستان را آبیاری می کرد به آن منتقل کردند. آب این استخر سپس به حوض سبزه میدان و محله های جنوب ارگ جاری می شد. دور استخر مرکزی میدان، دو گذرگاه سنگ فرش برای رفت و آمد درشکه ایجاد شد و دو طرف استخر را حصارکشی و باغچه بندی کرده، با کاشتن انواع درخت و گل های ایرانی و فرنگی به محوطه ای سرسبز و با صفا مبدل ساختند.

میدان تاریخی ارگ تهران

میدان تاریخی ارگ تهران

بدین ترتیب میدان توپخانه به ” باغ گلشن ” یا ” باغ میدان ” تغییر شکل و نام داد. آنچه که از میدان توپخانه قدیم برجای ماند تنها توپ مروارید بود که به سال ۱۲۳۳ ه.ق در اصفهان توسط استاد اسماعیل ریخته گر ساخته شده بود و بر سکوئی در برابر نقارخانه قرار داشت. در همان سال نیز در سمت غربی باغ گلشن بنائی کوچک چند ضلعی ساختند و در آن صندوقی به نام “صندوق عدالت” قرار دادند تا مردم شکایات یا عریضه های خود را در آن بیندازند. نامه های این صندوق که به طور هفتگی باز می شد به نظر سلطان صاحبقران می رسید .
پیش از این و در سال‌هایی نه چندان دور حدود ارگ تهران از شرق به محله عودلاجان، از جنوب به محله بازار و سنگلج، از غرب به محله سنگلج و از شمال به اراضی بیرون شهر محدود می‌شد. این محدوده هم اکنون حدود ۴۵ هکتار وسعت دارد.
ارگ تهران مهم ترین محله تهران قدیم محسوب می‌شد که مجموعه‌ای از دستگاه‌ها و ارگان‌های مهم دولتی را در خود جای داده بود. ارگ تهران نیز همانند سایر قلعه‌های شهری دارای تاسیسات دفاعی جداگانه‌ای بوده است، لبه‌های حصار و برج‌های اطراف ارگ تهران از معماری ویژه‌ای برخوردار بود و چنانچه از عکس‌های تاریخی بر می‌آید، لبه‌های حصار از خشت خام ساخته و کنگره‌دار بوده است. بخش‌هایی از نمای برج نیز با آجرهای نقش دار تزیین شده بود.

دسته بندی ها:   گردش آفرینان پارس

نظرات