تاریخچه پیدایش حج و زیارت عتبات » گردش آفرینان پارس گردش آفرینان پارس

گردش آفرینان پارس

منو

تاریخچه پیدایش حج و زیارت عتبات

17_8804280845_L600

تاریخچه شکل گیری سازمان حج و زیارت

برنامه ریزی و نظارت و هدایت و اداره امور مربوط به حج و زیارت و ارائه خدمات در جهت تامین رفاه زائرین خانه خدا، عتبات عالیات و اماکن متبرکه از جمله مسئولیت های خطیر و ارزنده ای است که طبق قانون بر عهده سازمان حج و زیارت نهاده شده و این سازمان مکلف و متعهد به اجرای بهینه وظایف فوق الذکر است.

شایان ذکر است که تا سال ۱۳۵۰حج به شکل منسجم و نظام مند و ضابطه پذیر اداره نمی شد. امور حج با نظارت وزارت کشور انجام می گرفت و تنها کارتهایی به عنوان مجوز ثبت نام برای افرادی به نام حمله دار (راهنمایان) صادر می شد. درسال ۱۳۵۱به موجب تصویب نامه هیات وزیران اجرای تمامی امور حج از حوزه وزارت کشور خارج و به سازمان اوقاف که رئیس آن معاون نخست وزیر بود واگذار گردید. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی درسال ۱۳۵۸با تصویب شورای انقلاب کار حج از سازمان اوقاف جدا شد و به عنوان سازمان حج و زیارت زیر نظر وزارت ارشاد قرار گرفت. در پی آن با مصوبه سال ۱۳۶۳مجلس شورای اسلامی مساله حج در شمار وظایف سازمان اوقاف واقع شد و به عنوان معاونتی از سازمان اوقاف و امور خیریه زیر نظر وزارت ارشاد به فعالیت ادامه داد. سرانجام برابر مصوبه شورایعالی اداری حج و اوقاف بار دیگر از همدیگر تفکیک شده و سازمان مستقلی به نام حج و زیارت زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایجاد شد.

رئوس وظایف و فعالیتهای عملیات اجرایی حج در ایران شامل ارزیابی عملکرد حج گذشته و تنظیم برنامه زمان بندی و هماهنگی با سایر دستگاه های کشور برای تحقق برنامه ها می باشد. مسلم است تهیه دستورالعمل های اجرایی و پی گیری صحت اجرای آنها و تعیین مدیران و عوامل کاروانها و نظارت بر عملکرد دفاتر مجاز زیارتی و تعیین اولویتهای اعزام و سهمیه بندی استانی و… در این راستا قرار دارد. برای این منظور در ایران دستگاههای اجرایی مختلفی به صورت مستقیم و غیر مستقیم در انجام عملیات حج و عمره حضور و فعالیت دارند. از جمله می توان به نیروی انتظامی، هواپیمایی کشوری و هواپیمائی جمهوری اسلامی ایران، وزارت امور خارجه، وزارت اقتصادی و دارایی، بانک مرکزی، بانک ملی، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، نهاد ریاست جمهوری، وزارت بهداشت و درمان، جمعیت هلال احمر، گمرک، وزارت اطلاعات، اداره اتباع خارجی، وزارت کشور، حوزه نظام وظیفه، سازمان ثبت احوال، سپاه پاسداران و ستاد مبارزه با مواد مخدر اشاره کرد.

p_0001

وظایف سازمان حج و زیارت

۱- اعمال حج محدود و مقید به زمان و مکان خاصی است و باید طبق مناسک مشخص، در کشور دیگری که دارای مقررات و آداب و باورهای اجتماعی و سیاسی مخصوص به خود است، به اجرا درآید. روشن است از سویی این محدودیت برای کشور میزبان که وظیفه دارد جوابگوی رسیدگی به امور زائران خانه خدا باشد بسیار سنگین و مشکل زاست و ازسوی دیگر وضعیت اعزام و رسیدگی به سلامت حجاج اعزامی هر کشوری، بسیار مورد عنایت ملت و مسئولان آن کشورهاست. این دوگانگی در نگرش و عنایت نسبت به زائران از دیدگاه عربستان و کشور اعزام کننده باید به نوعی به یکدیگر نزدیک شود.

۲- عربستان به عنوان کشور میزبان در حج ناگزیر است با عنایت به محدودیتهای ویژه در موسم حج مقرراتی سراسری متناسب با شرایط اضطراری برقرار کند و به اجرا بگذارد. ازاین رو، سیستمی را وضع کرده و دستگاه های دولتی مختلف مانند اداره گذرنامه، گمرک، پلیس، هلال احمر، هواپیمائی و همچنین موسسات وابسته، مثل سندیکای اتوبوس داران مکتب الوکلاء موحد، مطوفین مکه و ادلاء مدینه را به اضافه مجموعه های مردمی دیگر، تحت پوشش یک نظام مدیریتی، به سرپرستی وزارت حج گذاشته است.

۳- مسئولان حج کشورهای اسلامی نیز، که به وضعیت و سرنوشت حجاج خود در عربستان اهمیت می دهند کم و بیش، به میزان حساسیتی که نسبت به مساله دارند اقدام به تنظیم و ساماندهی امور حجاج می کنند. هرکشوری بر حسب موقعیت فرهنگی، امکانات مالی و نظام مدیریتی خود، برای نیل به اهداف معنوی و ایجاد تسهیلات برای حجاج هموطنش تلاش می کند، اما در حقیقت همه به دنبال یک هدف هستند و آن تامین رفاه، حفظ سلامت و احترام به شخصیت زائر است.

۴- از وظایف دیگر سازمان حج ایفای نقش محوری در زمینه هماهنگی میان ارگانهای ذیربط در ایران و عربستان و همفکری با مسئولان حج سایر کشورها و ایجاد امکانات برای تبادل تجربیات میان آنهاست.

۵- زائران هر کاروان، معمولا ترکیبی ناهمگون از افراد مختلف، با گستره ای وسیع از طیفهای مختلف اجتماعی هستند و به نوعی یک جامعه متعارف در اندازه و قواره کوچکتر به حساب می آیند. این افراد از جهت سطح فرهنگی شهری و روستائی، سابقه مسافرتهای خارجی، تحصیلات، سن، شغل و غیره توده های متمایز و گوناگونی بوده و دارای انتظارات متفاوتی هستند. طبیعی است که برآورده کردن همه توقعات ایشان در یک سیستم واحد کاری بس دشوار و شاید محال است و مسلم است سازمان حج و زیارت با معدود کارکنان موظف خود، به تنهایی قادر به تنظیم و تنسیق و هدایت و نظارت بر تمام مسایل حج و در کنار آن عمره و عتبات و سوریه نیست.

از این رو، دست به گردآوری تجربه ها می زند و انرژی افراد فعال و آگاه و کارآمد و خوشنام را که در طول سالیان دراز خدمتگزاری به زائران و کسب تجارب ارزنده آبدیده شده اند بکار می گیرد و با ابلاغ دستورالعملها عملکرد آنان را هدایت نموده و مدام مورد مداقه و ارزیابی قرار می دهد.

۶- راهیان این سفر، به مکانی مقدس وارد می شوند و مدتی طولانی را در یک محیط، با افراد ناشناخته و جدید، آن هم دور از خانواده و بستگان به سر می برند. گاهی روحیات و خلقیات این اقشار با یکدگر همساز و همسان نبوده و این ناسازگاری احیانا موجب خرده گیری و بروز تنش و ناراحتی در ابعاد مختلف می گردد. در این مورد نیز سازمان حج در یک نگرش مثبت، می کوشد با برنامه ریزی مناسب، کاری کند که در همین محیط ناآشنا با یکدیگر، به واسطه تجربه یک زندگی متراکم و فشرده، به آگاهی زائران ارتقا بخشد و بر دوستی و دوستان جدید آنان افزوده گردد و … البته روشن است که در این مورد، سطح فهم و درک حجاج به اضافه آموزشهای بعثه و سازمان حج و روحانی کاروان نقش اساسی دارد و نیز همراهی مدیر و عوامل کاروان و روحانی و پزشک، در کاهش دغدغه و اضطراب زائران، بسیار موثر است.

۷- با برنامه ریزیهای معنادار و هدفمند سازمان، کارگزاران، بخصوص مدیران کاروانهای حج، تحت آموزشهای مستمر ضمن خدمت قرار دارند و امور جاری اعم از ثبت نام و اعزام و غیره را با بهره گیری از فناوری روز به انجام می رسانند.

در هر صورت، کار پرحجم و فشرده حج با همت و مدد بخش غیردولتی، شامل مدیران و عوامل کاروانها، به اضافه پزشکان و روحانیون همراه کاروانها به سامان می رسد و دوام و قوام پیدا می کند. درضمن مسئولیت انتخاب و معرفی کارکنان گروه نیز برعهده مدیر گذاشته شده تا او به عنوان پاسخگو و مسئول عملکرد کادر خود در قبال سازمان و مردم عمل نماید. خلاصه این که از توان و مهارت و فکر و وقت و انرژی و امکانات و فرصتها و برخورداری های مادی و معنوی بالفعل و بالقوه مدیران و عوامل کاروانها، با مدیریت خاصی که دارند، استفاده بهینه به عمل می آید و این افراد مدام تحت آموزش و ارزیابی و کنترل هستند. افزون بر این تشکلهای صنفی و گروهی شرکتهای زیارتی و همه کارگزاران مرتبط با سازمان، که شامل هسته های خودجوش و فعال و مستقل بخش خصوصی هستند هماهنگ با سازمان آزادی عمل دارند و حمایت می شوند، ضمن این که استقلال آنها هم به رسمیت شناخته می شود.

 

Source : tebyan.net

دسته بندی ها:   گردش آفرینان پارس

نظرات